Dấu ấn từ Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV

Hội nghị diễn ra trong không khí khẩn trương, nghiêm túc và trách nhiệm cao với sự tham dự của 179/180 đồng chí Uỷ viên chính thức, 20/20 đồng chí Uỷ viên dự khuyết. Cùng với đó, 17/17 đồng chí không là Uỷ viên Trung ương Đảng cũng được mời tham dự. Chỉ sau ba ngày làm việc với trí tuệ tập thể, dân chủ và đổi mới, các đại biểu đã hoàn thành toàn bộ nội dung chương trình đề ra, tập trung xem xét, cho ý kiến và quyết định năm nhóm vấn đề cốt lõi, liên quan trực tiếp đến chất lượng lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng và sự phát triển bền vững của đất nước trong giai đoạn 2026 - 2031 và những năm tiếp theo.

Hoàn thiện chế độ, quy định và chương trình làm việc toàn khóa

Một trong những nội dung trọng tâm hàng đầu được Hội nghị thảo luận và cơ bản thông qua là Quy chế làm việc của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị và Ban Bí thư khoá XIV. Quy chế này được xây dựng trên nguyên tắc bảo đảm tuân thủ Điều lệ Đảng và Cương lĩnh xây dựng đất nước, giữ vững vai trò lãnh đạo thống nhất, trực tiếp, toàn diện, tuyệt đối của Đảng đối với các vấn đề chiến lược của đất nước.

Kết cấu của Quy chế mới bao gồm phần căn cứ và 3 Chương với 19 Điều, tăng thêm 2 Điều so với quy chế của khoá XIII. Quy chế mới kế thừa những nội dung cốt lõi còn phù hợp, đồng thời bổ sung, sửa đổi toàn diện 12 Điều. Điểm nổi bật nhất là việc tăng cường trách nhiệm, quyền hạn của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, lãnh đạo chủ chốt, đặc biệt là Thường trực Ban Bí thư và các Uỷ viên Bộ Chính trị, Ban Bí thư. Quy chế phân công, uỷ quyền rõ ràng cho Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Thường trực Ban Bí thư, đồng thời quy định chặt chẽ hơn về chế độ họp, chế độ làm việc và cá thể hoá trách nhiệm cá nhân gắn với kiểm soát quyền lực, trách nhiệm giải trình.

Bên cạnh đó, Ban Chấp hành Trung ương cũng thống nhất cao dự kiến Chương trình làm việc toàn khoá. Chương trình này không chỉ là bản kế hoạch thời gian mà còn là chiến lược hành động, tập trung bàn và ra quyết sách cụ thể hoá Nghị quyết Đại hội XIV. Mục tiêu tối thượng là tập trung thực hiện sáu nhiệm vụ trọng tâm và ba đột phá chiến lược, phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số ngay từ năm đầu tiên triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội, tạo đà và khí thế mạnh mẽ cho những năm tiếp theo.

Siết chặt kỷ luật, kỷ cương và đổi mới công tác tổ chức, cán bộ

Tại Hội nghị lần này, công tác thi hành Điều lệ Đảng và hệ thống tổ chức của Đảng đã được xem xét, sửa đổi kỹ lưỡng dựa trên Báo cáo tổng kết 15 năm thi hành Điều lệ Đảng. Quy định mới gồm 33 mục, kế thừa 12 mục của Quy định số 294-QĐ/TW và bổ sung, sửa đổi nhiều nội dung quan trọng.

Cụ thể, Trung ương đã làm rõ thẩm quyền, trách nhiệm của cấp uỷ có thẩm quyền trong việc huỷ bỏ quyết định kết nạp người vào Đảng sai quy định, cũng như các thủ tục liên quan đến thẻ đảng viên, chuyển sinh hoạt đảng và miễn công tác, sinh hoạt đảng. Về hệ thống tổ chức, một điểm mới đáng chú ý là việc thí điểm lập đảng bộ khối doanh nghiệp ngoài nhà nước cấp cơ sở ở xã, phường, đặc khu nhằm giảm đầu mối tổ chức đảng trực thuộc đảng uỷ cấp xã ở những nơi có số lượng tổ chức đảng doanh nghiệp ngoài nhà nước lớn. Đồng thời, phân cấp, uỷ quyền mạnh mẽ cho Thường trực Đảng uỷ và các cơ quan tham mưu, giúp việc của Đảng trong nhiều khâu quản lý tổ chức, cán bộ.

Công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng tiếp tục được khẳng định là phương thức lãnh đạo chủ yếu, là "thanh bảo kiếm" để giữ vững kỷ cương. Dự thảo Quy định mới về công tác này gồm 7 chương, 35 điều, bám sát nguyên tắc mọi hoạt động của tổ chức đảng và đảng viên đều phải được kiểm tra, giám sát. Trung ương nhấn mạnh nguyên tắc không để có "khoảng trống", "vùng tối" mà công tác kiểm tra, giám sát không vươn tới được.

Đáng chú ý, Quy chế làm việc của Uỷ ban Kiểm tra Trung ương khoá XIV cũng được thảo luận sâu rộng. Lần đầu tiên, nhiều nhiệm vụ, quyền hạn của Uỷ ban Kiểm tra các cấp được bổ sung, đặc biệt là quyền yêu cầu các cơ quan chức năng áp dụng các biện pháp như ghi âm, ghi hình, niêm phong hồ sơ, tài khoản, kê biên tài sản, tạm hoãn xuất cảnh khi tiến hành công tác kiểm tra, giám sát. Điều này thể hiện sự quyết liệt, không khoan nhượng của Đảng trong việc làm trong sạch bộ máy.

Kiên định nền tảng tư tưởng, rèn luyện bản lĩnh chính trị

Hội nghị dành sự quan tâm đặc biệt cho Quy định về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng. Đây là quy định mới nhằm thể chế hoá các quan điểm của Đảng thành những quy tắc mang tính bắt buộc, nâng cao nhận thức, bản lĩnh chính trị và khả năng ứng phó của tổ chức đảng, đảng viên trước tình hình mới.

Quy định này cụ thể hoá bốn kiên định cốt lõi: Kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; Kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; Kiên định đường lối đổi mới của Đảng; và Kiên định các nguyên tắc tổ chức, hoạt động của Đảng.

Trung ương yêu cầu cấp uỷ, tổ chức đảng và người đứng đầu phải quản lý chặt chẽ việc phát ngôn, cung cấp thông tin, chủ động xử lý khủng hoảng truyền thông và đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong nắm bắt dư luận xã hội. Đối với mỗi cán bộ, đảng viên, yêu cầu tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân được đặt lên hàng đầu. Các đảng viên phải thực hiện nghiêm kỷ luật phát ngôn, không phát tán, chia sẻ, bình luận, cổ xuý thông tin xấu độc, thông tin sai sự thật hoặc chưa được kiểm chứng đi ngược lại quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước.

Nhìn lại chặng đường hai thập kỷ kiểm tra, giám sát và phòng, chống tham tham

Hội nghị đã tiến hành tổng kết sâu sắc 20 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 khoá X về tăng cường công tác kiểm tra, giám sát của Đảng. Qua gần hai thập kỷ, công tác này đã đạt nhiều kết quả quan trọng, góp phần quyết định trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, nâng cao năng lực lãnh đạo và cầm quyền của Đảng. Trung ương thống nhất sáu nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm cho thời gian tới, trong đó nhấn mạnh việc tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức, đổi mới phương pháp theo hướng ngăn chặn từ xa, từ sớm, "toàn Đảng cùng làm công tác kiểm tra, giám sát".

Đồng thời, việc tổng kết 20 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 3 khoá X về phòng, chống tham nhũng, lãng phí cũng được đưa ra thảo luận. Ban Chấp hành Trung ương khẳng định sự cần thiết ban hành Nghị quyết mới cho giai đoạn tới với bảy nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm. Đáng chú ý, có ba chủ trương lớn được Trung ương đồng thuận, thống nhất cao, bao gồm việc chủ trương sửa đổi Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và các pháp luật liên quan để thể chế hoá và áp dụng ngay quan điểm của Đảng về xử lý vi phạm trong các vụ án, vụ việc, ngay cả khi chưa sửa đổi các quy định pháp luật.

Lập kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội và tầm nhìn đô thị

Về định hướng phát triển đất nước, đa số ý kiến Trung ương đồng tình và đánh giá cao các Báo cáo Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính, đầu tư công, vay và trả nợ công 5 năm giai đoạn 2026 - 2030. Khát vọng vươn lên của dân tộc được cụ thể hoá qua bốn nguyên tắc cốt lõi: tăng trưởng kinh tế đi đôi với chất lượng, năng suất, sức cạnh tranh; kiên định nguyên tắc bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô; huy động hiệu quả mọi nguồn lực sẵn có, tạo giá trị gia tăng thực chất; và cuối cùng là bảo đảm phục vụ lợi ích, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân.

Một quyết sách mang tính bước ngoặt về quy hoạch đô thị cũng được Hội nghị thông qua. Các ý kiến đều thống nhất cao cho rằng Đồng Nai có đủ điều kiện, cơ sở để xem xét thành lập thành phố trực thuộc Trung ương. Việc thành lập thành phố Đồng Nai được đánh giá là cần thiết, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, tạo động lực liên kết phát triển với các trung tâm kinh tế lớn của quốc gia. Ban Chấp hành Trung ương đã giao Bộ Chính trị chỉ đạo hoàn chỉnh Đề án để trình Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khoá XVI xem xét, quyết định.

Tiếp tục kiện toàn bộ máy tổ chức và nêu cao quyết tâm chính trị

Một trong những quyết định đột phá về tổ chức bộ máy tại Hội nghị lần này là việc chuyển nguyên trạng 5 đơn vị gồm: Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam từ cơ quan thuộc Chính phủ sang là đơn vị sự nghiệp của Ban Chấp hành Trung ương Đảng.

Sự thay đổi này hướng tới năm mục tiêu chiến lược: Thống nhất trong lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý; Nâng cao hiệu quả công tác tư tưởng, truyền thông và nghiên cứu chiến lược; Bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường truyền thông mới; Tăng cường sự lãnh đạo toàn diện của Đảng; và Tạo điều kiện giúp Chính phủ tập trung vào chức năng, nhiệm vụ kiến tạo nền hành chính phục vụ Nhân dân.

Về cơ chế tài chính, 5 cơ quan này được xác định là đơn vị dự toán ngân sách cấp I. Đối với các cơ quan báo chí, tiếp tục giữ cơ chế tự chủ hiện nay; ngân sách trung ương bảo đảm kinh phí đối với các nhiệm vụ chính trị đặc biệt. Đối với hai viện hàn lâm, tiếp tục rà soát, xác định rõ nhiệm vụ ngân sách trung ương bảo đảm kinh phí, đồng thời mở rộng hoạt động dịch vụ phù hợp. Quá trình chuyển giao này dự kiến sẽ hoàn thành trước ngày 01/4/2026.

Về công tác nhân sự, Ban Chấp hành Trung ương đã biểu quyết thống nhất giới thiệu nhân sự để Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khoá XVI bầu chức danh lãnh đạo chủ chốt cơ quan nhà nước nhiệm kỳ 2026 - 2031. Trung ương cũng đồng ý Tờ trình của Bộ Chính trị về cơ cấu tổ chức bộ máy nhà nước và phương án giới thiệu nhân sự đảm nhiệm các chức danh lãnh đạo cơ quan nhà nước khoá XVI. Bên cạnh đó, Hội nghị đã bầu bổ sung đồng chí Nghiêm Xuân Thành, Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh uỷ Khánh Hoà giữ chức Uỷ viên Uỷ ban Kiểm tra Trung ương khoá XIV, nhiệm kỳ 2026 - 2031.

Hội nghị cũng đã xem xét, cho ý kiến về các báo cáo công việc quan trọng Bộ Chính trị đã giải quyết từ sau Hội nghị Trung ương 1, báo cáo chuyên đề về tình hình thế giới, khu vực và định hướng công tác đối ngoại thời gian tới, cũng như tình hình đất nước trong quý I/2026.

Khép lại những ngày làm việc hiệu quả, Ban Chấp hành Trung ương Đảng kêu gọi toàn Đảng, toàn dân, toàn quân tăng cường đoàn kết, thống nhất ý chí và hành động, nỗ lực phấn đấu vượt qua mọi khó khăn, thách thức. Những quyết sách từ Hội nghị lần thứ hai khoá XIV chính là nền tảng quan trọng để đưa các nghị quyết đại hội vào cuộc sống, tạo động lực mới, khí thế mới, hướng tới việc hiện thực hoá mục tiêu chiến lược 100 năm của dân tộc. Toàn Đảng, toàn dân vững bước hành động theo phương châm: "Tự chủ chiến lược - Kiên định hai mục tiêu chiến lược 100 năm - Chung sức, đồng lòng, quyết tâm, quyết liệt về cuộc sống ấm no, hạnh phúc của Nhân dân"./.